Skip to main content

Επεξήγηση της διαδικασίας απόκτησης γης και δουλείας

Ο TAP χρειάστηκε να δεσμεύσει εκτάσεις γης κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού προκειμένου να καταστεί δυνατή η κατασκευή και η λειτουργία του αγωγού και των συναφών υποδομών.

Η σχετική διαδικασία, η οποία είναι γνωστή ως διαδικασία απόκτησης γης και δουλείας (LEA), διεξάγεται σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ).

Το έργο επηρεάζει περίπου 19.060 γεωτεμάχια: 10.170 στην Ελλάδα, 8.700 στην Αλβανία και 190 στην Ιταλία. Συνολικά θα επηρεαστούν περίπου 45.000 ιδιοκτήτες και χρήστες γης.

Παρακαλούμε λάβετε υπ' όψιν πως οι αριθμοί που αναφέρονται παραπάνω είναι εκτιμήσεις που μπορεί να μεταβληθούν.

Η κατασκευή του αγωγού TAP και των σχετικών εγκαταστάσεων λαμβάνει χώρα σταδιακά και επηρεάζεται από τις καιρικές συνθήκες και, σε κάποιες περιπτώσεις, από εποχικούς περιορισμούς. Η εντατική φάση κατασκευής κατά μήκος του διαδρόμου δικαιώματος διέλευσης (ΔΔΔ) του αγωγού κατά κανόνα σχεδιάζεται για να λάβει χώρα εντός περιόδου 3 ως 6 μηνών. Ωστόσο, η πλήρης πρόσβαση στη γη απαιτείται για μεγαλύτερο διάστημα, προκειμένου να επιτραπεί η συνεχής πρόσβαση μεταφορικών μέσων στον ΔΔΔ και για άλλες περιφερειακές εργασίες κατασκευής και συνολικά, μπορεί να διαρκέσει από 12 έως 24 μήνες, περιλαμβανομένης της εντατικής φάσης κατασκευής. Όλη η χρησιμοποιούμενη έκταση γης θα αποκατασταθεί για να επανέλθει τουλάχιστον στην προηγούμενη κατάστασή της. O TAP καταβάλει αποζημίωση για όλο το διάστημα (δηλαδή, για τον πραγματικό χρόνο δέσμευσης ή για 24 μήνες, όποιο είναι μεγαλύτερο) χρήσης της γης.

Εργολάβοι

Οι εργολάβοι του TAP που είναι υπεύθυνοι για τη διαδικασία απόκτησης γης και δουλείας είναι οι ακόλουθοι:

  • ABKons. Παροχή υπηρεσιών για τη διασφάλιση δικαιώματος διέλευσης στην Αλβανία.
  • Agilita AG. Παροχή υπηρεσιών πληροφορικής για την ανάπτυξη λογισμικού υποστήριξης της διαδικασίας χρηματοοικονομικών συναλλαγών που σχετίζονται με την καταβολή αποζημιώσεων σε άτομα που επηρεάζονται από το έργο του ΤΑΡ στην Ελλάδα.
  • Ε. Αρβανίτη & Συνεργάτες-  Ε.Ν.Υ. Δικηγορική Εταιρεία – Εταιρεία Νομικών Υπηρεσιών. Παροχή νομικών υπηρεσιών για την υλοποίηση των διαδικασιών Απόκτησης Γης και Δουλείας με στόχο τη διασφάλιση της μόνιμης και προσωρινής πρόσβασης στη γη και της απόκτησης των απαιτούμενων ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων για την κατασκευή και λειτουργία του Αγωγού TAP στην Ελλάδα.
  • Η ESPRO Progetti παρείχε την τεχνογνωσία, τις δεξιότητες και το ανθρώπινο δυναμικό της για την υποστήριξη της ομάδας Απόκτησης Γης και Δουλείας του TAP στην Ιταλία κατά τη διεξαγωγή όλων των δραστηριοτήτων που σχετίζονταν με την επιτυχή ολοκλήρωση της διαδικασίας απόκτησης ιδιωτικής γης. 
  • INFOΔΗΜ – Π. Καραμόσχος – Κ. Λιοδάκη & Συνεργάτες Ε.Ε. Παροχή υπηρεσιών για την ανάπτυξη υποδομών Γεωπληροφορικής (GIS) με στόχο την υποστήριξη των διαδικασιών Απόκτησης Γης και Δουλείας για την κατασκευή και λειτουργία του Αγωγού TAP στην Ελλάδα.
  • Κ/Ξ TOPMAPS (MTC Μακεδονική Τεχνική Εταιρεία, Π. Καραμόσχος & Συνεργάτες Ε.Ε., Gaia Α.Ε. Μελετών, Geomatics Α.Ε.). Παροχή τεχνικών υπηρεσιών για την επικαιροποίηση του κτηματολογίου στην Ελλάδα για τον αγωγό ΤΑΡ.
  • Κ/Ξ MG Values (MTC Μακεδονική Τεχνική Εταιρεία, Π. Καραμόσχος & Συνεργάτες Ε.Ε., Geomatics Α.Ε.). Παροχή υπηρεσιών για την εκπόνηση Μελέτης Αξιών Αποκατάστασης γης και καλλιεργειών.
  • MTC Μακεδονική Τεχνική Εταιρεία, Π. Καραμόσχος & Συνεργάτες Ε.Ε. Παροχή τεχνικών υπηρεσιών για την υλοποίηση των διαδικασιών Απόκτησης Γης και Δουλείας με στόχο τη διασφάλιση μόνιμης και προσωρινής πρόσβασης στη γη και της απόκτησης των απαιτούμενων ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων για την κατασκευή και λειτουργία του Αγωγού TAP στην Ελλάδα.
  • QED Ltd. Υπηρεσίες έρευνας αγοράς για την επιβεβαίωση της απογραφής παγίων στοιχείων και νοικοκυριών.
  • Τράπεζα Πειραιώς. Παροχή τραπεζικών υπηρεσιών για την εκτέλεση χρηματοοικονομικών συναλλαγών που σχετίζονται και την καταβολή αποζημιώσεων σε άτομα που επηρεάζονται από το έργο του ΤΑΡ στην Ελλάδα.
  • SPEED Σύμβουλοι Ανάπτυξης Α.Ε. Παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Σημαντικές αρχές

Όλες οι δραστηριότητες του TAP, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος απόκτησης γης και δουλείας που προβλέπεται στο πλαίσιο του έργου και της συναφούς διαδικασίας αποζημίωσης, γίνονται σε πλήρη συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα.

Ο TAP δεσμεύεται να τηρεί, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες αρχές:

  • Συμμόρφωση με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία και τα διεθνή πρότυπα βέλτιστης πρακτικής, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ).
  • Αποφυγή η ανάγκη για μετεγκατάσταση επηρεαζόμενων, όπου αυτό είναι εφικτό, αποφεύγοντας μόνιμες κατοικίες
  • Αποζημίωση στην αξία αποκατάστασης για τη γη, τις υπάρχουσες καλλιέργειες και τα υφιστάμενα κτίσματα που επηρεάζονται ποικιλοτρόπως από το έργο.
  • Καταβολή αποζημίωσης για τη γη πριν από την έναρξη της κατασκευής του αγωγού.
  • Συνεπής εφαρμογή των αρχών αποζημίωσης σε όλες τις φιλοξενούσες χώρες από τις οποίες θα διέλθει ο αγωγός.
  • Δέσμευση για επίτευξη συμφωνιών με τους επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες και χρήστες γης, όπου αυτό είναι εφικτό.
  • Προσφυγή σε διαδικασίες απαλλοτρίωσης και αναγκαστικής δουλείας μόνο εφόσον έχουν αποβεί άκαρπες όλες οι προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας.
  • Εντοπισμός ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων και παροχή στήριξης σε αυτές, όπου απαιτείται.

Ο TAP θα αγοράσει κάποιες εκτάσεις γης από τους ιδιοκτήτες τους για την κατασκευή μόνιμων εγκαταστάσεων, όπως σταθμοί συμπίεσης και βαλβιδοστάσια, ενώ τις περισσότερες εκτάσεις θα τις ενοικιάσει καθόλη τη διάρκεια κατασκευής του αγωγού και για προσωρινές εγκαταστάσεις, όπως εργοτάξια και χώροι εγκατάστασης σωληνώσεων.

Ο TAP αποκτά δικαιώματα δουλείας επί της γης που εμπίπτει στην όδευση του αγωγού περιλαμβάνοντας κάποιους περιορισμούς στις ζώνες ασφαλείας. Με αυτόν τον τρόπο, οι ιδιοκτήτες των οποίων τα οικόπεδα θα υπαχθούν σε καθεστώς δουλείας θα διατηρήσουν την κυριότητα της γης τους.

Βασικές κατηγορίες απόκτησης γης και δουλείας

- Αγορά (απόκτηση) γης – Ο TAP αγοράζει τη γη αποκτώντας έτσι πλήρη κυριότητα (μόνο για Σταθμούς Συμπίεσης και Βαλβιδοστάσια).
  - Βραχυπρόθεσμη μίσθωση γης – Ο TAP ενοικιάζει γη για 2 έτη τουλάχιστον ή μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής του αγωγού και την πλήρη αποκατάσταση της γης.
 - Δουλεία (δουλεία διόδου) – Ο TAP δεν αποκτά  την κυριότητα της γης, αλλά το δικαίωμα διέλευσης του αγωγού με τους  περιορισμούς στη χρήση γης κατά τη διάρκεια ζωής του αγωγού, ανάλογα με τις προβλεπόμενες από το νόμο Ζώνες ασφαλείας.

Προσωρινή δέσμευση γης

Στην Ελλάδα και την Αλβανία, ο TAP θα χρειαστεί ως επί το πλείστον να δεσμεύσει προσωρινά εκτάσεις γης κατά μήκος της όδευσης του αγωγού για την κατασκευή , το πλάτος των οποίων δε ξεπερνά τα 38 μέτρα. Στην Ιταλία, το πλάτος της ζώνης κατασκευής του αγωγού είναι περίπου 18 μέτρα.

Προσωρινή δέσμευση εκτάσεων γης χρειάζεται επιπλέον για κάποιες προσωρινές εγκαταστάσεις, όπως χώρους αποθήκευσης σωλήνων και εργοτάξια. 

Ο TAP έχει ενοικιάσει τις εκτάσεις γης που χρειάζεται για προσωρινή χρήση για διάστημα  δύο ετών τουλάχιστον και, αφού τις επαναφέρει στην αρχική τους κατάσταση, θα τις επιστρέψει στους ιδιοκτήτες τους.

Μόνιμη δέσμευση γης

Για τις επίγειες εγκαταστάσεις του έργου, όπως σταθμούς συμπίεσης, βαλβιδοστάσια,  ο TAP χρειάζεται να προβεί σε μόνιμη δέσμευση γης. Για τον σκοπό αυτόν, ο TAP έχει αγοράσει τις αναγκαίες εκτάσεις γης από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες τους.

Μετά την κατασκευή, ο TAP θα χρειαστεί μακροχρόνιες δουλείες γης για τον διάδρομο του αγωγού και για τις ζώνες ασφαλείας. Η δουλεία είναι το νόμιμο δικαίωμα της χρήσης γης άλλου ιδιοκτήτη για συγκεκριμένο σκοπό, όπως είναι η πρόσβαση. Αυτό έχει επίσης συζητηθεί με τους σημερινούς ιδιοκτήτες γης.

Βασικά στάδια της διαδικασίας απόκτησης γης και δουλείας

Ακολουθεί περιγραφή των βασικών σταδίων της διαδικασίας απόκτησης γης και δουλείας σε όλες τις χώρες υποδοχής του TAP.

Εντοπισμός των γεωτεμαχίων που επηρεάζονται από τον TAP – Επικαιροποίηση κτηματολογίου
Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, οι εργολάβοι του TAP επικαιροποίησαν τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την ιδιοκτησία και τη χρήση γης κάθε γεωτεμαχίου που επηρεάζεται από το έργο με σκοπό την αναλυτική και ολοκληρωμένη καταγραφή τους. Αυτό το επίσημο μητρώο, όπου καταχωρούνται αναλυτικά τα στοιχεία για την κυριότητα, τα όρια και επικείμενα της εκάστοτε ιδιοκτησίας, είναι γνωστό ως κτηματολόγιο για το έργο TAP.

Απογραφή Πληθυσμού και Παγίων στοιχείων (CAI)
Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, οι εργολάβοι του TAP επισκέπτονται όλους τουςεπηρεαζόμενους και χρήστες γης που έχουν εντοπιστεί προκειμένου να προβούν σε επαλήθευση της ιδιοκτησίας τους , και των επικείμενων κτισμάτων και καλλιεργειών.  ​Αυτή η έρευνα πεδίου περιλαμβάνει κατά κανόνα συνεντεύξεις με τους ιδιοκτήτες και/ή τους χρήστες γης σε όλο το μήκος του διαδρόμου TAP. Ο ερευνητής επιβεβαιώνει με τον ιδιοκτήτη τα για το γεωτεμάχιό του, τις καλλιέργειες, τα δέντρα και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία επί αυτού.. Η καταγραφή συνδυάζεται με ερωτηματολόγιο που αφορά σε στοιχεία για το νοικοκυριό των ιδιοκτητών, με στόχο την αποτύπωση του βιοτικού επιπέδου, καθώς στόχος του TAP είναι η διατήρηση  ή και αναβάθμιση του υπάρχοντος βιοτικού επιπέδου.

Kοινωνικοοικονομική Μελέτη

Σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού υποβάλλεται εκτενές ερωτηματολόγιο για τη διαμόρφωση βάσης δεδομένων και τη διεξαγωγή μελέτης κοινωνικοοικονομικής αποτύπωσης.

Υπολογισμός αποζημίωσης
Μετά την  ολοκλήρωση της επαλήθευσης παγίων στοιχείων, ιδιοκτητών και καλλιεργητών υπολογίζεται το ύψος της αποζημίωσης με βάση τις τιμές αποκατάστασης που έχουν δημοσιοποιηθεί από τον TAP και γνωστοποιείται στους επηρεαζόμενους. Οι συμφωνίες δέσμευσης γης επισημοποιούνται με την υπογραφή συμφωνητικών και συμβολαίων με τον TAP, κατά περίπτωση.

Υπογραφή συμφωνιών δέσμευσης γης
Ο TAP σκοπεύει να υπογράψει συμφωνίες με όλους τους ιδιοκτήτες και χρήστες γης που επηρεάζονται από το έργο και να τους καταβάλει τη συμφωνηθείσα αποζημίωση προτού ξεκινήσουν οι εργασίες κατασκευής του αγωγού.

Συναντήσεις με τοπικές αρχές
Ο TAP προκειμένου για τη διάδοση της πολιτικής αποζημιώσεων και τη διαδικασία πρόσβασης στη γη, έχει προβεί σε συναντήσεις με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, την ηγεσία όλων των επηρεαζόμενων Περιφερειών και Περιφερειακών Ενοτήτων και με την Τποική Αυτοδιοίκηση.

Συναντήσεις με τοπικό πληθυσμό

Σε κάθε δήμο που επηρεάζεται  από το έργο του TAP, οργανώνονται  ενημερωτικέςσυναντήσεις, ώστε οι κάτοικοι να πληροφορηθούν για τη διαδικασία απόκτησης γης και δουλείας, την κοινωνικοοικονομική μελέτη, τις αρχές αποζημίωσης και  τα επόμενα στάδια του έργου. Στους συμμετέχοντες μοιράζεται  ενημερωτικό υλικό (Οδηγός Απόκτησης Γης και Αποζημίωσης) στο οποίο αναλύεται η πολιτική αποζημιώσεων και οι τρέχουσες τιμές αποκατάστασης γης και καλλιεργειών για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων από τον TAP.