Skip to main content

Πολιτισμική κληρονομιά

Έργο αυτού του μεγέθους και κλίμακας, το οποίο διατρέχει κάποιες από τις αρχαιότερες περιοχές ανάπτυξης του δυτικού πολιτισμού, και κατά συνέπεια κάποιες από τις πλουσιότερες ιστορικά και πολιτισμικά χώρες, είχε τη δυναμική να φέρει στο φως ευρεία ποικιλία άγνωστων μέχρι τώρα αρχαιολογικών ευρημάτων και θέσεων. Για αυτό και ο ΤΑΡ έχει πλήρως δεσμευθεί να σέβεται και να προστατεύει την παράδοση και την πολιτισμική κληρονομιά και των τριών χωρών που φιλοξενούν τον αγωγό (Ελλάδα, Αλβανία και Ιταλία).

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των Μελετών Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων, ο ΤΑΡ εκπόνησε έρευνες σχετικά με την πολιτισμική κληρονομιά με στόχο την αποφυγή γνωστών αρχαιολογικών χώρων, ενώ και κατά τη διάρκεια της κατασκευής κάθε στάδιο εποπτεύεται από ειδικούς. Αυτές οι μελέτες πολιτιστικής διαχείρισης, που είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του ΤΑΡ, παρουσιάζουν τους ελέγχους και τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ώστε να προστατευθούν τα αρχαιολογικά ευρήματα και οι αρχαιολογικές θέσεις κατά μήκος της όδευσης του αγωγού.

Ο ΤΑΡ συνεργάζεται στενά με τις αρμόδιες αρχές κάθε φιλοξενούσας χώρας, δηλαδή τα κατά τόπους Υπουργεία Πολιτισμού, καθώς και τις περιφερειακές αρχαιολογικές υπηρεσίες: το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και τις τοπικές Εφορείες Αρχαιοτήτων, την αλβανική Αρχαιολογική Υπηρεσία, και την ιταλική Εποπτική Αρχή για την Αρχαιολογία, τις Καλές Τέχνες και το Περιβάλλον. Στην Αλβανία, ο ΤΑΡ συνεργάζεται επίσης με φοιτητές αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο των Τιράνων.

Στο αποκορύφωμα των κατασκευαστικών εργασιών, περίπου 600 αρχαιολόγοι απασχολούνταν στο έργο ΤΑΡ και στις τρεις φιλοξενούσες χώρες.

Ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (ΕΚΕ-PCI) της ΕΕ, και κατόπιν της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στο δεύτερο Μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility – CEF) για την Ενέργεια τον Φεβρουάριο του 2017, στον ΤΑΡ χορηγήθηκε κονδύλι ύψους €14.018.347. Το ποσό αυτό χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση επιπλέον αρχαιολογικών δοκιμαστικών τομών και σωστικών ανασκαφών κατά μήκος του 2ου και 3ου τμήματος του αγωγού στην Ελλάδα (από την Καβάλα έως την Καστοριά), συνολικού μήκους 360χλμ.

Στοχευμένη προσέγγιση

Ο TAP εποπτεύει στενά όλες τις εργασίες που εκτελούνται στα εργοτάξια, σε συνεργασία με τις τοπικές αρχαιολογικές αρχές, ώστε να εξασφαλίσει την προστασία ή διάσωση κάθε αντικειμένου/τυχαίου ή απρόοπτου ευρήματος. Η διαδικασία αυτή είναι επίσης εναρμονισμένη με την εθνική νομοθεσία κάθε φιλοξενούσας χώρας, καθώς και τα διεθνή πρότυπα που ακολουθεί ο ΤΑΡ.

Όταν εντοπίζεται ένα τυχαίο εύρημα, αυτομάτως σταματούν οι κατασκευαστικές εργασίες και ο χώρος αξιολογείται από υπεύθυνο εκπρόσωπο του τμήματος πολιτισμικής κληρονομιάς. Στη συνέχεια, λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων μετριασμού, πριν την επανεκκίνηση των εργασιών. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται:

  • Διατήρηση και προστασία του ευρήματος, αν οι κατασκευαστικές εργασίες για τον αγωγό δεν επηρεάζουν το χώρο στον οποίο βρέθηκε.
  • Σωστικές ανασκαφές και διατήρηση μέσω καταγραφής της αρχαιολογικής θέσης.
  • Ανάσυρση του ευρήματος και παράδοσή του στις αρμόδιες υπηρεσίες. Αυτό συνέβη στην περίπτωση ενός κιονόκρανου από παλαιοχριστιανικό μνημείο που χρονολογείται στον 6ο μ.Χ. αι. και το οποίο βρέθηκε τυχαία στο πλαίσιο κατασκευής οδών πρόσβασης στην Αλβανία. Αντίστοιχη δε είναι και η περίπτωση μεταφοράς υστερορρωμαϊκού/πρώιμου βυζαντινού κεραμικού κλιβάνου από το σημείο που βρέθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής.
  • Αποφυγή αρχαιολογικής θέσης – π.χ. χρήση ειδικών μεθόδων κατασκευής για την αποφυγή όχλησης κάποιας θέσης, όπως η μέθοδος της διάτρησης με την υδραυλική προώθηση σωλήνων για την εγκατάσταση του αγωγού κάτω από αρχαιολογικό χώρο. Αυτό συνέβη στην περίπτωση του Ιουστινιάνειου Τείχους στο ανατολικό τμήμα του ΤΑΡ στην Ελλάδα.