Skip to main content

Το ευρύτερο πλαίσιο

Ο Διαδριατικός Αγωγός φυσικού αερίου (TAP) είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα ενεργειακής υποδομής στην Ευρώπη. Ο αγωγός αποτελεί το ευρωπαϊκό τμήμα του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ενός συστήματος ενεργειακών έργων που θα μεταφέρει στην Ευρώπη ποσότητες φυσικού αερίου από τη δεύτερη φάση ανάπτυξης του τεράστιου κοιτάσματος Shah Deniz στο Αζερμπαϊτζάν.

Η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη

Η Ευρώπη έχει ανάγκη από νέες πηγές φυσικού αερίου προκειμένου να καλύψει τις μακροπρόθεσμες ανάγκες της σε ενέργεια, να αντικαταστήσει τη δική της φθίνουσα παραγωγή ενέργειας, να τροφοδοτήσει την οικονομική ανάπτυξη και να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της.

Ο ρόλος του φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα αναμένεται να είναι ολοένα και σημαντικότερος κατά τις επόμενες δεκαετίες. Το φυσικό αέριο υπερέχει σαφώς από περιβαλλοντικής σκοπιάς έναντι άλλων πηγών ενέργειας όπως ο άνθρακας και το πετρέλαιο, διότι είναι το καθαρότερο ορυκτό καύσιμο. Επισημαίνεται δε ότι αποτελεί σημαντική και ευέλικτη ενεργειακή επιλογή σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οι ενεργειακοί πόροι που αποδεδειγμένα διαθέτει η Κασπία συνιστούν τεράστια ευκαιρία για να επιλύσει η Ευρώπη τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σε επίπεδο ενέργειας.

Καθώς η οικονομική ανάπτυξη δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ενεργειακή ζήτηση, και με δεδομένη τη συλλογική επιθυμία της περιοχής για ένταξη στην ΕΕ, η Νοτιοανατολική Ευρώπη θα χρειαστεί ένα πιο φιλικό προς το περιβάλλον ενεργειακό χαρτοφυλάκιο το οποίο θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το φυσικό αέριο.

Διαφοροποίηση και ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης

Ο νέος διάδρομος μεταφοράς φυσικού αερίου από την Κασπία Θα προστεθεί στους διαδρόμους παροχής που συνδέουν ήδη τις αγορές της Ευρώπης με αποθέματα αερίου στη Ρωσία, την Αφρική και τη Βόρεια Θάλασσα, διασφαλίζοντας έτσι τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης και μειώνοντας σημαντικά την εξάρτησή της από τη μοναδική σημερινή πηγή ενεργειακού εφοδιασμού. Θα συμβάλει στο άνοιγμα μιας νέας οδού μεταφοράς και θα παρέχει στην Ευρώπη μια νέα πηγή φυσικού αερίου.

Πολλές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης εξαρτώνται από έναν και μοναδικό προμηθευτή φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε διακοπές του εφοδιασμού και σε μη ανταγωνιστική τιμολόγηση. Άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Αλβανία, δεν έχουν συνδεθεί ακόμη με το δίκτυο φυσικού αερίου και εξαρτώνται από τον άνθρακα και το πετρέλαιο για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους.

Ο TAP θα προετοιμάσει το έδαφος για την είσοδο νέων πηγών ενέργειας στις αγορές αυτές και θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη των ενεργειακών τους τομέων.

Αναγνωρίζοντας την καθοριστική συμβολή του στον στρατηγικό στόχο της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών τάσσονται υπέρ της κατασκευής του TAP.  Διαβάστε περισσότερα.

Ωστόσο, η ολοκλήρωση και η διαφοροποίηση του εφοδιασμού της ΕΕ με φυσικό αέριο δεν είναι απλώς και μόνο ένας στρατηγικός στόχος πολιτικής. Βελτιώνοντας τη ρευστότητα και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών ενεργειακών αγορών, ο TAP θα εξασφαλίσει επιπλέον καλύτερες συμφωνίες προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών ενέργειας.

Στήριξη χωρών διέλευσης

Επιπλέον, ο TAP έχει σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά οφέλη για τις χώρες από τις οποίες διέρχεται.

Τον Φεβρουάριο του 2013, η Ελλάδα, η Αλβανία και η Ιταλία υπέγραψαν Διακρατική Συμφωνία εκφράζοντας την πλήρη στήριξή τους στον TAP, και εξακολουθούν να συνεργάζονται στενά με τους υπεύθυνους του έργου.

Ο TAP έχει να επιδείξει και άλλες συναφείς εθνικές συμφωνίες, όπως Συμφωνίες Φιλοξενούσας Χώρας (ΣΦΧ) με την Ελλάδα και την Αλβανία, θετική γνωμοδότηση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών ενέργειας των τριών χωρών διέλευσης όσον αφορά το αίτημα εξαίρεσής του από την πρόσβαση τρίτων, καθώς και Μελέτες Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων (εγκεκριμένες στην Αλβανία, την Ελλάδα και την Ιταλία).

Πέρα από την ώθηση που θα δώσει η νέα αυτή πηγή ενεργειακού εφοδιασμού στην οικονομική ανάπτυξη των χωρών διέλευσης του TAP, η κατασκευή του αγωγού θα προσελκύσει επιπλέον σημαντικές ξένες επενδύσεις στις χώρες αυτές.

Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι θα δημιουργηθούν πολλές νέες θέσεις εργασίας στις χώρες αυτές, τόσο άμεσα από τους εργολήπτες που θα αναλάβουν την κατασκευή του αγωγού TAP, όσο και έμμεσα μέσω του επονομαζόμενου «δευτερογενούς αντίκτυπου» (spillover), σε μια σειρά από κλάδους, συμπεριλαμβανομένων του κατασκευαστικού και των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας, των μεταφορών, των επικοινωνιών, και των οικονομικών υπηρεσιών. Επιπλέον, θα ενισχυθεί σημαντικά η θέση των χωρών διέλευσης στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, καθώς θα αποτελούν πλέον περιφερειακές πύλες και ενεργειακούς κόμβους διαμετακόμισης αερίου. Διαβάστε περισσότερα.

Ευκαιρίες σε περιφερειακό επίπεδο

Σε περιφερειακό επίπεδο, ο TAP θα συμβάλει ακόμη στην επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί εφοδιασμού της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με φυσικό αέριο. Η Κοινοπραξία Shah Deniz υπέγραψε τον Σεπτέμβριο του 2013 συμφωνίες πώλησης φυσικού αερίου με αγοραστές στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται εταιρείες ενέργειας στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία. Διαβάστε περισσότερα.

Αναγνωρίζοντας την ώθηση που θα δώσει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των χωρών τους, οι κυβερνήσεις της Αλβανίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Κροατίας και του Μαυροβουνίου υπέγραψαν τον Μάιο του 2013 Μνημόνιο Κατανόησης και Συνεργασίας εκφράζοντας την πλήρη στήριξή τους στον TAP.

Οι προαναφερθείσες χώρες συμφώνησαν ακόμη να στηρίξουν τον προτεινόμενο Αγωγό Ιονίου - Αδριατικής, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδεθεί με τον TAP στην Αλβανία, μετατρέποντας έτσι τη χώρα αυτή σε πύλη διοχέτευσης του φυσικού αερίου της Κασπίας στα Δυτικά Βαλκάνια. Από τον TAP μπορούν να ωφεληθούν και άλλες αγορές με αυξημένη ενεργειακή ζήτηση στην περιοχή, όπως η Βουλγαρία, η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Σερβία και η ΠΓΔΜ. Διαβάστε περισσότερα.