Ο TAP προστατεύει τη βιοποικιλότητα στους ποταμούς που διασχίζει

Σε αυτή τη σημαντική μέρα, την οποία έχουμε τιμήσει και στο παρελθόν, θα θέλαμε να παρουσιάσουμε την ολοκληρωμένη προσέγγιση του ΤΑΡ ως προς την αναγνώριση ενδεχόμενων περιβαλλοντικών ρίσκων, την αποφυγή ανεπιθύμητων επιπτώσεων, και την προστασία προστατευόμενων ειδών και των ενδιαιτημάτων τους κατά μήκος της όδευσης του αγωγού.   

Δεδομένου του φετινού θέματος, επιλέξαμε να εστιάσουμε σε ένα συγκεκριμένο είδος ευαίσθητου οικοσυστήματος: τους ποταμούς. Και μάλιστα, τους ποταμούς και τα παραποτάμια δάση τους, τα οποία διακρίνονται για τη βιοποικιλότητά τους και υποστηρίζουν πολλά είδη πανίδας και χλωρίδας.

Κατά τη διάρκεια των προκατασκευαστικών φάσεων της επιλογής όδευσης και εκπόνησης των Μελετών Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων, ο ΤΑΡ αναγνώρισε τις περιοχές με ευαίσθητη βιοποικιλότητα κατά μήκος της συνολικής όδευσής του των 878χλμ. Δόθηκε μάλιστα ιδιαίτερη έμφαση στις περιοχές αυτές όπου ενδεχομένως θα χρειάζονταν ενέργειες μετριασμού επιπτώσεων ώστε να αποφευχθούν ή να μειωθούν κατά το μέγιστο δυνατό.   

Σε συνέχεια αυτών των ενεργειών, και σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές του κλάδου, ο ΤΑΡ εφάρμοσε ιεράρχηση μετριασμού τυχόν επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα διαφόρων ειδών, όπως: ενδημικά ψάρια εντός του ίδιου του ποταμού, ορνιθοπανίδα υπό προστασία, ακόμη και η καφέ αρκούδα – είδος υπό εξαφάνιση στην Ευρώπη που συχνά χρησιμοποιεί τα παραποτάμια δάση για καταφύγιο, αναπαραγωγή ή μετακίνηση.    

Η αποφυγή επιπτώσεων ήταν η βασική προτεραιότητα στην περιβαλλοντική διαχείριση και ο ΤΑΡ έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τη βιοποικιλότητα σε σχέση με την κατάσταση προ κατασκευής.

Ένα παράδειγμα αποφυγής τυχόν επιπτώσεων στο περιβάλλον αποτελεί η εφαρμογή τεχνικών εγκατάστασης του αγωγού χωρίς διάνοιξη τάφρου, όπως η οριζόντια κατευθυνόμενη διάτρηση (Horizontal Directional Drill – HDD) κάτω από ποταμούς και παραποτάμια δάση, καθότι αυτού του είδους οι μέθοδοι είναι λιγότερο παρεμβατικές.

Στην πιο κάτω φωτογραφία απεικονίζεται το σημείο εισόδου του αγωγού κατά το πέρασμα του Αξιού ποταμού και καταδεικνύεται πώς η εγκατάσταση του αγωγού χωρίς διάνοιξη τάφρου αποφεύγει να επηρεάσει τόσο τον ποταμό, όσο και το παρακείμενο δάσος.

Ο TAP κατέγραψε τους πιο σημαντικούς ποταμούς κατά μήκος της όδευσης του αγωγού και ακολούθησε την ίδια προσέγγιση ακόμη και πριν την έναρξη των έργων κατασκευής.

Στους ποταμούς αυτούς συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, οι Έβρος, Φιλιούρης, Ξηροπόταμος, Νέστος, Αγγίτης, Στρυμόνας, Αξιός, Βαρδαρόβασης, Λουδίας και Αλιάκμονας στην Ελλάδα, και οι Semani και Osumi στην Αλβανία. Στην Ιταλία, πραγματοποιήθηκαν εγκαταστάσεις του αγωγού χωρίς διάνοιξη τάφρου για την προστασία δασών, υγροτόπων και θαλάσσιων λιβαδιών στο παραθαλάσσιο τμήμα της όδευσης του αγωγού.

Κάθε εγκατάσταση αυτού του είδους σχεδιάστηκε από εξειδικευμένους μηχανικούς και πραγματοποιήθηκε με τη χρήση αδρανών υγρών διάτρησης, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και επιτυχία του εγχειρήματος.

Ο ποταμός Αλιάκμονας στη Δυτική Μακεδονία παρουσιάζει σημαντική βιοποικιλότητα και το παραποτάμιο δάσος στην περιοχή έχει αναγνωριστεί ως ευρωπαϊκό «οικοσύστημα προτεραιότητας» (European Priority habitat), λόγω της παρουσίας ειδών όπως η καφέ αρκούδα, ο γκρι λύκος και η ευρωπαϊκή ενυδρίδα. Κι επιπλέον, το ίδιο το ποτάμι είναι ενδιαίτημα πολλών ειδών ιχθυοπανίδας.   

Η όδευση του ΤΑΡ συναντά τον Αλιάκμονα σε δύο σημεία. Κατά τη διαδικασία σχεδιασμού, προέκυψε ότι οι εδαφολογικές συνθήκες στην περιοχή δεν επέτρεπαν τη χρήση συνηθισμένων μεθόδων εγκατάστασης χωρίς διάνοιξη τάφρου, όπως η οριζόντια κατευθυνόμενη διάτρηση HDD. Για να αποφευχθεί επομένως η οποιαδήποτε επίπτωση στη βιοποικιλότητα, και σύμφωνα με την ιεράρχηση μετριασμού, η ομάδα του ΤΑΡ εφάρμοσε μία καινοτόμα μέθοδο που συνδυάζει την HDD και τη δημιουργία μικρο-τούνελ.

Στα πλάνα από drone του παρακάτω βίντεο καταγράφονται οι εργασίες κατασκευής για το πέρασμα του ΤΑΡ από τον Αλιάκμονα στο δεύτερο σημείο.   

Καθ΄ όλη τη διάρκεια των κατασκευαστικών έργων για τον αγωγό υπήρχε παρακολούθηση της  βιοποικιλότητας, καθώς η περιβαλλοντική ομάδα του ΤΑΡ τοποθέτησε κάμερες σε κρίσιμα ενδιαιτήματα. Το πιο κάτω βίντεο έχει καταγράψει καφέ αρκούδα με τα τρία μικρά της σε περιοχή κοντά στον αγωγό, στο παραποτάμιο δάσος του Αλιάκμονα. Τόσο αυτά τα πλάνα, όσο και άλλες σχετικές λήψεις κατά μήκος της όδευσης του αγωγού, αποτελούν προνόμιο και τιμή για την ομάδα του ΤΑΡ. Κι επιπλέον μαρτυρούν την αποτελεσματικότητα της προστασίας που παρείχε ο ΤΑΡ στη βιοποικιλότητα των ποταμών και των παραποτάμιων δασών κατά το πέρασμά του από τις περιοχές αυτές.

Ο ΤΑΡ θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη βιοποικιλότητα σε κρίσιμα ενδιαιτήματα, όπως οι ποταμοί τους οποίους έχει διασχίσει, για πολλά χρόνια ακόμη ώστε να εξασφαλίσει ότι συνεχίζουν να εκπληρώνονται οι περιβαλλοντικοί του στόχοι.