Συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες

Στην Αλβανία, οι κτηματομεσιτικές συναλλαγές μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα μέσα βιοπορισμού του πληθυσμού και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, λόγω έλλειψης επίσημων και κατοχυρωμένων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας γης.

Ο TAP αναγνώρισε αυτό το ζήτημα κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του έργου και της φάσης απόκτησης και δέσμευσης γης. Και προκειμένου να βοηθήσει τις τοπικές κοινότητες σε ζητήματα κατοχύρωσης δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, το 2013 ο TAP ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ενημέρωσης και βελτίωσης του κτηματολογίου – πρωτοβουλία που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και με την υποστήριξη τοπικών εργοληπτριών εταιρειών.

Στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος, συγκεντρώθηκαν όλα τα απαιτούμενα έγγραφα, διεξήχθησαν επιτόπιες έρευνες και πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις, δημιουργήθηκαν χάρτες και «έτρεξε» μια εκτεταμένη εκστρατεία διαβούλευσης με ενδιαφερόμενα μέρη σε επίπεδο νοικοκυριών. Ο TAP κάλυψε όλα τα έξοδα που σχετίζονταν με τη διαδικασία αυτή.

Περί τα 34.000 ακίνητα έχουν πια επίσημα καταχωρηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων μάλιστα περίπου 24.000 ακινήτων που δεν επηρεάζονταν καν άμεσα από τις κατασκευαστικές εργασίες για τον αγωγό.

Τέλος, η ενημέρωση αυτή του κτηματολογίου σήμανε την πρώτη πλήρη επίσημη καταγραφή των ακινήτων σε τρία χωριά, επιτρέποντας στους κατοίκους να πραγματοποιούν πλέον επίσημες κτηματομεσιτικές συναλλαγές.   

Στο πλαίσιο ερευνών για κοινωνικά ευαίσθητες περιοχές κατά τη διαδικασία χάραξης της όδευσης του αγωγού, ο TAP ενημερώθηκε για την ύπαρξη του τελετουργικού βωμού Baba Bajrami κοντά στο χωριό Tozhar, στην πόλη Poliçan της Αλβανίας. Πρόκειται για τάφο που αποτελεί λατρευτικό χώρο για την τοπική μουσουλμανική κοινότητα των Μπεκτασήδων (Bektashi) και χαρακτηρίζεται ως χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς «υψηλής σημασίας» .

Ο TAP συνεργάστηκε με τους επικεφαλής της τοπικής κοινότητας και εκπροσώπους των Bektashi για να γίνει κατανοητή η ιστορία και επισκεψιμότητα του συγκεκριμένου λατρευτικού χώρου. Η αρχαιολογική ομάδα του ΤΑΡ μελέτησε, ερεύνησε, και κατέγραψε το λατρευτικό χώρο και τα ερείπια γύρω από τον τάφο. Στη συνέχεια εκπονήθηκε συγκεκριμένο σχέδιο κατασκευής, προκειμένου να διατηρηθεί ακέραιος ο λατρευτικός χώρος.

Ο τάφος βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου, γεγονός που κατέστησε εξαιρετικά απαιτητικό το έργο διατήρησης και προστασίας του. Για το λόγο αυτό, διεξήχθησαν περαιτέρω γεωλογικές μελέτες για να επαναπροσδιοριστεί η χάραξη του αγωγού στη συγκεκριμένη περιοχή.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών διατήρησης της πρόσβασης στο θρησκευτικό χώρο και προκειμένου να διασφαλιστεί η αδιάλειπτη τέλεση της λατρείας κατά την κατασκευή του αγωγού, ελήφθησαν μέτρα για τη συνεχή παρακολούθηση του χώρου και τη σταθεροποίηση της κλίσης του εδάφους.

Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν πριν την κατασκευή του αγωγού στο χωριό Ullinjas στο Berat της Αλβανίας, προέκυψε ότι ένα κτήριο στην περιοχή είχε κατασκευαστεί από κάτοικο του χωριού, ως δεύτερη κατοικία. Κατά την περίοδο απογραφής του πλάνου αποκατάστασης διαβίωσης και των περιουσιακών στοιχείων, το εν λόγω κτίριο δεν είχε κατασκευαστεί ούτε και καταγραφεί στο κτηματολόγιο.

Έτσι ο TAP ανέπτυξε ένα συγκεκριμένο σχέδιο κατασκευής, για να μετριάσει τόσο τις βραχυπρόθεσμες όσο και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που προκύπτουν από την κατασκευή του αγωγού. Διεξήχθησαν δομικές έρευνες ώστε να διευκρινιστεί η κατάστασή του προ κατασκευής, καθώς επίσης η σταθερότητα του οικοδομήματος και των θεμελίων του.

Ο TAP θεμελίωσε εξ αρχής καλή συνεργασία με τον ιδιοκτήτη, την οποία και διατήρησε καθ’ όλη τη διάρκεια κατασκευής του αγωγού, αλλά και μετά την ολοκλήρωσή του. Το ημιτελές κτήριο χρησιμοποιήθηκε για την αποθήκευση γεωργικού εξοπλισμού και αγροτικών εφοδίων.

Κατά τη φάση της κατασκευής του αγωγού, οι εργαζόμενοι στον TAP έκαναν  επιτόπιες μετρήσεις ως προς τα επίπεδα κραδασμών, θορύβου και σκόνης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελάχιστη δυνατή επίπτωσή τους στην ακεραιότητα του κτηρίου.

Με την ολοκλήρωση της κατασκευής του αγωγού στην περιοχή, ο TAP αναβάθμισε επίσης το δρόμο πρόσβασης προς το ακίνητο και προσέφερε στον ιδιοκτήτη επιπλέον στήριξη σε ό,τι αφορά τα μέσα βιοπορισμού του, πέραν του προγράμματος βιοτικής στήριξης και μεταβατικής υποστήριξης, στο οποίο συμμετείχε.

Κοντά στο Χαλκερό της Καβάλας, έτυχε το ζωικό κεφάλαιο ενός αγρότη να βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 30 μέτρων από τη Ζώνη Εργασίας του αγωγού, με αποτέλεσμα η κατασκευή του να εμποδίζει την πρόσβαση στον πλησιέστερο διαθέσιμο βοσκότοπο. Επιπλέον, ήταν πιθανό ο θόρυβος από την κατασκευή του αγωγού σε βραχώδες έδαφος, να επηρεάσει τα ζώα.

Ο TAP μερίμνησε για το ζήτημα σε συνεργασία με την Κτηνιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Εμπειρογνώμονες της Σχολής επισκέφτηκαν τον κτηνοτρόφο και τον συμβούλευσαν σχετικά με τη διαχείριση του ζωικού του κεφαλαίου κατά τη διάρκεια της κατασκευής του αγωγού, ώστε να μετριαστεί οποιαδήποτε επίπτωση. Επίσης, ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα υποστήριξης διαβίωσης του κτηνοτρόφου, το οποίο ο ΤΑΡ υλοποίησε στο ακέραιο.

Το Φεβρουάριο του 2017, περίπου 70 χλμ. από το σημείο διασύνδεσης του ΤΑΡ με τον αγωγό ΤΑΝΑΡ στα ελληνοτουρκικά σύνορα κι ενώ εξελίσσονταν οι κατασκευαστικές εργασίες για τον αγωγό ΤΑΡ στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, αποκαλύφθηκε ένα σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα: ένας κεραμικός κλίβανος 29 τόννων.    

Σύμφωνα με εκτίμηση της Μαρίνας Τασακλάκη, αρχαιολόγου της τοπικής Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης, η θέση στην οποία βρέθηκε ο κλίβανος αποτελούσε εργαστήριο κεραμικής κατά την υστερορρωμαϊκή/πρώιμη βυζαντινή περίοδο.

Ευρήματα σαν τον κλίβανο, αντικείμενα δηλαδή που χρησιμοποιούνταν κατά την εποχή εκείνη για εργαστηριακή παραγωγή, ανασκάπτονται σπάνια. Για το λόγο αυτό, το ίδιο το εύρημα χαρακτηρίστηκε «σπάνιο».  

Το μεγάλο μέγεθος του ευρήματος, σε συνδυασμό με τη σημαντική επιστημονική του αξία, οδήγησαν το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού στην απόφαση να ζητήσει από τον ΤΑΡ τη μεταφορά του κλιβάνου στο κοντινό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ο TAP και η εργολήπτρια εταιρεία του Spiecapag ανταποκρίθηκαν στο αίτημα του Υπουργείου να ανασκαφεί, απελευθερωθεί, ανυψωθεί και μεταφερθεί ο τεράστιος κλίβανος στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κομοτηνής. Η επιχείρηση διήρκησε συνολικά οκτώ μήνες, με τον κλίβανο να παραδίδεται τελικά το Σεπτέμβριο του 2018.

Το εύρημα έχει βρει πια το νέο του σπίτι και την αρμόζουσα θέση του στο προαύλιο του Μουσείου, όπου οι επισκέπτες μπορούν να το δουν και να το μελετήσουν από κοντά. Διαβάστε περισσότερα εδώ.